شنبه, ۱, اردیبهشت ۱۳۹۷

اپلیکیشن “مه یار” رقیب جدی نرم افزارهای غربی نجوم

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری از چهارمحال و بختیاری، دانش پیش بینی  وضع رؤیت هلال ماه یکی از کهن ترین دانش های بشری و یکی از شاخه های تخصصی بسیار جذاب نجوم محاسباتی و رصدی است که همواره مورد توجه پژوهشگران در سراسر دنیا بوده است. این پژوهشگران از دیرباز تا کنون، بر مبنای گزارش های رصدی رؤیت هلال ماه و بهره گیری از توابع، معادلات، ترسیم منحنی ها و تنطیم جداول به معیارهایی دست یافته اند. با توجه به اهمیت پیش بینی های هلال ماه در تنطیم تقویم قمری و رویدادهای وابسته به آن، رصدگران ایرانی سال هاست که با تلاش وصف ناشدنی در این عرصه کوشیده اند و امروز نیز شاهد رونمایی از نرم افزار “مه یار” بر مبنای معیار ایرانی «فاز و ارتفاع» می باشیم.

علی اکبر نیری کارشناس نجوم محاسباتی مرکز تقویم موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و طراح اپلیکیشن “مه یار” عنوان کرد: در زمینه پیش بینی رؤیت هلال ماه نرم افزارهایی در دسترس رصدگران بود که با توجه به کمبودها و نقاط ضعف نمونه های موجود، خلا وجود نرم افزاری که قدرت پیش بینی بالاتر و دقت بیش تری داشته باشد احساس می شد. به همین منظور تصمیم گرفتیم که با راهنمایی ها و تاکید جناب صیاد نرم افزاری را برای جامعه رصد گران رؤیت هلال طراحی نماییم و مبنا را نیز بر اساس معیار ایرانی ارائه شده توسط سید محسن قاضی میرسعید  قرار دادیم که اخیرا نیز در کتاب “روش پیش بینی وضع رؤیت هلال ماه در ایران” محمدرضا صیاد استفاده شده است.

وی اظهار داشت: افرادی که با محیط کاربری نرم افزارهای پیش بینی نظیر moon calculator  و accurate times  آشنایی دارند، بعضاً با مشکلاتی در این زمینه برخورد کرده اند، برای مثال نقشه خروجی نواحی رؤیت پذیری هلال در قالب  یک تصویر با پسوند gpj  و یا  bit map و با رزولشون کم به مخاطب ارائه می شود که نواحی زیادی از کره زمین را دربر می گیرد. همین امر افت کیفیت شدیدی را در زمان زوم تصاویر سبب می شود در نتیجه نمی توان محدوده دقیقی را در یک منطقه و یا یک کشور برای شرایط رؤیت پذیری تعیین نمود. وی افزود: از طرفی معیارهای قبلی نظیر معیار یالوپ  که مبنای طراحی این نرم افزارها می باشند سال هاست که به روزرسانی نشده اند و پیش بینی دقیقی ارائه نمی دهند، اما “مه یار” ضمن ارائه تصاویر با کیفیت بسیار بالا و قابلیت زوم، به صورت هوشمند و بر اساس الگوریتم و منحنی های پیشرفته شرایط رؤیت پذیری را با دقت بالایی پیش بینی می کند.

وی در مورد چگونگی عملکرد نرم افزار عنوان کرد: نواحی رویت پذیری بر روی نقشه با الهام از چراغ راهنمایی با سه رنگ سبز، زرد و قرمز نمایش داده می شوند که رنگ سبز نشان دهنده رویت پذیری با چشم غیر مسلح، رنگ زرد مختص رؤیت پذیری با ابزار و رنگ قرمز بیانگر عدم رؤیت پذیری در آن نواحی می باشند.

همچین وی افزود: با توجه به اینکه خدمات نرم افزار از طریق سرویس google play  و بر پایه google map  می باشد، به منظور کار کردن با این نرم افزار به یک اکانت گوگل نیاز می باشد. نیری خاطرنشان کرد: هنگام کار با نرم افزار در صورت دسترسی به اینترنت نفشه ها به روز رسانی می شوند، اما در صورت عدم دسترسی نیز نرم افزار با نفشه هایی که به صورت cash بر روی سیستم دخیره شده اند، شروع به کار می کند.

پارامترهای رؤیت هلال ماه چگونه تعیین می شوند و پارامتر مورد استفاده در اپلیکیشن “مه یار” از چه نوعی است؟

این کارشناس نجوم محاسباتی اظهار داشت: معیارهای رؤیت پذیری با استفاده از اطلاعات و مشخصاتی که رصدگران از هلال های حدی گزارش می کنند بدست می آیند و پس از جمع آوری این اطلاعات بر اساس پارامترهای گزارش شده، نمودارهایی ترسیم می شود که در نتیجه الگوهایی بدست می آید. برخی پارامترها نظیر «ارتفاع» از اهمیت بیش تری برخوردار هستند و تعیین کننده می باشند . برای مثال معیار یالوپ بر اساس ضخامت میانی هلال و ارتفاع و معیار قاضی میر سعید برحسب فاز ژئوسنترماه و ارتفاع آن می باشد.

نیری بیان کرد: معیار ایرانی استفاده شده در این اپلیکیشن، “فاز و ارتفاع” می باشد که توسط جناب آقای قاضی میر سعید مطرح شده است و حاصل بیش از ۲۵ سال رصدهای دقیق و بررسی اطلاعات هلال های حدی از سراسر دنیاست.  وی ادامه داد: در این معیار برای فاز مشخصی از هلال حداقل ارتفاع رؤیت پذیری تعیین می گردد و هرچه قدر فاز ژئوسنتریک ماه  افزایش پیدا کند، هلال در ارتفاع کمتری رؤیت پذیر خواهد بود. وی خاطر نشان کرد: این معیار نیز در صورت شکسته شدن رکوردهای در حال حاضر هلال های ماه و یا تجدید نظر آقای قاضی میرسعید این معیار تصحیح شده و بر دقت پیش بینی آن افزوده می گردد،  چنانکه پس از رویت هلال حدی توسط جیمز امرا، حداقل ارتفاع رؤیت پذیری برای هلالی با فاز ۰٫۵ درصد از ۶٫۵ درجه به ۶٫۴ درجه تصحیح پیدا کرد.

این کارشناس مرکز تقویم ایران تاکید کرد: هلال های حدی یعنی هلال هایی که مرز بین دیده شدن و نشدن قرار گرفته اند در تصحیح و تنطیم معیارها تعیین کننده می باشند.

هم اکنون این اپلیکیشن در چه مرحله ای از طراحی است و چه زمانی به طور رسمی عرضه می گردد؟

نیری طراح این اپلیکشین در پاسخ به خبرنگار علم و فناوری مطرح کرد: در حال حاضر نسخه ۱ این اپلیکیشن برای گوشی های اندروید و در کانال رسمی کارگاه های آموزشی مرکز تقویم موسسه ژئو فیزیک دانشگاه تهران بارگزاری شده است.  وی ضمن اشاره به اینکه  اپلیکیشن رونمایی شده فعلی، نسخه بتا و آزمایشی این نرم افزار می باشد، تصریح کرد:  ضمن اعمال تصحیحات و رفع مشکلات احتمالی به زودی نیز نسخه تصحیح شده این نرم افزار در “بازار” عرضه خواهد شد، اما در آینده نسخه هایی برای ios و کامپیوتر نیز طراحی و ارائه می شود و قابلیت های دیگری نیز بدان افزوده خواهد شد.

سید محسن قاضی میر سعید، مبدع معیار فاز و ارتفاع” پژوهشگر و عضو گروه غیرحرفه ای رؤیت هلال ماه  دارنده چندین رکورد جهانی رؤیت هلال های بحرانی در طی گفت و گویی با خبرنگار علم و فناوری اظهار داشت:  شوق دیدن یک هلال ۲۹ روزه باعث شد تا به رؤیت هلال ماه علاقمند شوم. وی ضمن اشاره به فقدان امکانات در سال های اولیه شروع به کارش افزود: سعی کردم که از طریق مرکز تقویم دانشگاه تهران اطلاعاتی در خصوص موقعیت ماه در روزهای مختلف بدست بیاورم که همین امر موجب آشنایی بنده با آقای محمدرضا صیاد در سال ۱۳۷۰ شد. از آن پس قریب به ۲۷ سال است که هر روز ماه را رصد می کنم  و در سالنامه همراهم نتیجه آن را یادداشت می کنم، زیرا شخصی را که هزار بار دیده اید در میان انبوه جمعیت راحت تر تشخیص می دهید!

وی در خصوص چگونگی دست یافتن به این معیار افزود: این معیار نتیجه بیش از یک چهارم قرن تلاش و رصدهای مدوام بنده است. قاضی میرسعید بیان داشت:  در طی پژوهش های خود دریافتم پارامتر «ارتفاع» در همه معیارها نقش تعیین کننده ای دارد. به عناوان نمونه در دیگر معیارهای رایج در سراسر دنیا،  «ضخامت میانی هلال» و «ارتفاع» یا «اختلاف ارتفاع» را مورد ملاک قرار می دهند و یا معیار رصد خانه آفریقای جنوبی، از «اختلاف سمت و ارتفاع» بهره می گیرد که با توجه به بررسی هایی که داشتم دریافتم که در همه آنها اشکالاتی وجود دارد. بنابرین با تکیه بر تجارب رصدهایی که انجام داده بودم-که بالغ بر ۴۰۰ رصد می باشند- محاسباتی را انجام داده و پس از تحلیل و جمع بندی به نتایجی برای معیار فاز و ارتفاع دست یافتم.

وی مطرح کرد: نتایج بررسی شده حاصل۸۰  درصد  پژوهش های شخصی و ۲۰ درصد گزارش دیگر رصدگران ایرانی و خارجی از رؤیت هلال های حدی بوده است.

محمدرضا صیاد رصدگر با تجربه هلال و مبدع روش پیش بینی ۷۰ نقطه ای در ایران در حاشیه رونمایی این نرم افزار افزود:

تاریخ ۵۰ ساله  رؤیت هلال ایران بسیار پرفراز و نشیب بوده است و “مه یار” که بر مبنای یک معیار ایرانی برنامه نویسی و تولید شده است، حاصل زحمات تلاش گران این عرصه می باشد.

وی اظهار داشت پیش بینی هلال های بحرانی منتشر شده با روش ۷۰ نقطه ای با بسط داده های سید محسن قاضی میرسعید تا سال ۱۳۹۱ بوده است اما نرم افزار مه یار داده ها را تا سال ۹۵ به روز رسانی و تصحیح نموده، بنابرین خط رؤیت پذیری که این اپلیکیشن ترسیم می کند از دقت بیش تر ی برخوردار است. وی پویایی و اصلاح به روز “مه یار” را از دیگر نقاط قوت آن برشمرد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*